Het recht op godsdienstkritiek

Eerste Kamerverkiezingen 2011. De mannenbroeders van het SGP laten de socialere mannenbroeders van de Christen Unie in de steek. Bij de SGP blijkt het heimelijke streven naar macht uiteindelijk sterker dan het principe, ondanks de schijn van het tegendeel. De SGP wil de aarde handhaven naar Gods beeld, of liever hun beeld. Maar de godsdienstkritiek heeft gelijk, economische macht en aanzien zijn uiteindelijk sterk. De marginale positie bevalt zelfs de Gereformeerde Bonder op den duur niet meer. De concessies van Rutte aan de Staatkundig Gereformeerden zijn symboolpolitiek en van tijdelijke aard. Ze brengen christelijke waarden geen stap dichterbij. Het is een spel met wat uiterlijke verschijningsvormen. Gods vlag op de modderschuit van het neoliberalisme. Onze lieve heer zal er zelf niet zo blij mee zijn. Maar ja, wat weet ik daar nu van? Net zo weinig als de SGP.

Goed nieuws uit Palestina en het ongelijk van de PVV

Het internationale nieuws lijkt overvol. Overal strijd en geweld, maar ook een kans op meer democratie in het Midden-Oosten. Het vele geweld is nog geen reden het goede nieuws weg te drukken. Heel goed nieuws is het akkoord tussen Fatah en Hamas. Al zijn een echt vrij en welvarend Palestina en vrede met Israël nog ver weg, de Palestijnen zullen moeten samenwerken. Hoe moeilijk ook, het is onontkoombaar op weg naar vrede. Voor de oplossing van een van de moeilijkste politieke vraagstukken is een belangrijke stap gezet.
Goed nieuws dus, maar in de kranten moet je er naar zoeken. Hebben de krantenredacties het wel goed begrepen?

Er is een ander niet onbelangrijk verband. Vorige zomer publiceerde ik mijn boek Godsdienstkritiek, respect en actieve tolerantie. Een recensie sprak van een ‘verfrissend geluid in de huidige gepolariseerde discussies over bijvoorbeeld de islam.’ Inderdaad vind ik dat er een actieve discussie tussen verschillende opvattingen moet bestaan, maar altijd ook met een respectvolle houding waarin goed naar de beweegredenen van de ander wordt geluisterd.
Het risico bestaat te vroeg te juichen, maar de hele democratische beweging in het Midden-Oosten en het akkoord tussen Fatah en Hamas lijken veel bij te kunnen dragen zowel het religieus extremisme als de gepolariseerde discussie op te heffen. Democratische strijd blijkt een belangrijke bijdrage aan het religiedebat. Hierin werken verschillende bevolkingsgroepen samen. Dat heeft een groter effect dan een frontale aanval op islam en christendom, of die nu van de PVV komt of van mensen die met Richard Dawkins denken dat je religie kunt bestrijden door haar wetenschappelijk te weerleggen.

Overal strijd en geweld, maar het goede nieuws moet wel gehoord worden.


Het boek Godsdienstkritiek, respect en actieve tolerantie is uitgegeven bij Uitgeverij Damon. Zie mijn website www.jasperschaaf.nl.

Eropaf! en de professionele ruimte

In het aprilnummer van TSS, het Tijdschrift voor sociale vraagstukken, kijkt Jos van der Lans terug op 75 presentaties van zijn visie ‘Eropaf!’ Het gaat om Welzijn Nieuwe Stijl, om een sprankelende combinatie van de actieve outreachende werker en de participerende burger in buurten en wijken. Het betreft alle vormen van zorg en welzijn. Het gaat, zeg maar, om de mooie kant van de Wmo die nog onvoldoende uit de verf gekomen is. Er zijn zoveel kansen onbenut, en nog altijd komen er te weinig mensen achter hun bureau weg. Ik deel heel wat van deze visie. Er zijn echter ook risico’s.

Uiteraard ben ik ook bij een van de optredens geweest, in de Grolsch Veste in Enschede, en herinner me dat Van der Lans eerst een foto van de zaal nam. De foto’s van 75 sessies bekijkt hij nu in TSS. Is dat even schrikken! De zalen zaten vooral vol met mensen van boven de veertig. Ook valt hem het keurige karakter van het publiek op. ‘Er spat niets van af.’ Van der Lans spreekt nog hoopvol over een ‘grijze revolutie’, maar het is de vraag wat voor soort revolutie er momenteel plaatsvindt.

Gemeenten hebben tekorten op de Wmo en in het algemeen. Veel ervan willen wel de regiefunctie hebben en houden, maar verder liefst flink uitbesteden, ook uitvoeringsverantwoordelijkheden. Dit gaat natuurlijk niet overal op dezelfde manier. Maar het risico bestaat dat de slogan ‘Eropaf!’ gekaapt wordt als middel om het werk over de schutting te gooien onder het motto dat de burgers, vrijwilligers en het restant aan sociale instellingen verantwoordelijk zijn. Van de Lans pleit voor creatief opbouwwerk. Maar waar geeft men opbouwwerkers nog voldoende ruimte werkelijk zelf eropaf te mogen gaan?

Een grijze keurige samenstelling, veel ambtenaren en leidinggevenden. Het zou zo mooi zijn als de sociaal werkers meer ruimte kregen, in contact met de mensen in de buurt, en een nieuwe serie van 75 sessies voornamelijk door deze werkers bezocht zou worden. Geef ze ruimte, middelen en mandaat, en voer dan de vrije discussie over hoe je eropaf moet gaan. Dat lost niets alles op, maar geeft vast meer reuring.

Blauwborstweelde

Afgelopen weken heb ik binnen tien dagen vier keer blauwborsten gezien. De eerste keer was ik te voet met vogelaars bij het Schildmeer. Daarna op 15 april op Schiermonnikoog op m’n eentje wandelend achter de stuifdijk ter hoogte van paal 9 (zie de foto). Daarna zag ik ze twee keer toen ik eerst op de Randonneur en een paar dagen later op de racefiets de Westerbroekstermadepolder doorkruiste. Bij de spoorbaan eerst een mannetje, daarna een vrouwtje.

Vier keer blauwborsten, wat een weelde. Tot voor kort zag ik ze nauwelijks. Nederland moet vernatten voor – zegt men – de blauwborsten en andere rietvogels. Dat werkt kennelijk en is nodig. Oké, helemaal mee eens.

Maar de drogere ‘klassieke’ gras- en akkerlanden staan onder druk. Ze verdwijnen, verschralen en veranderen in ieder geval. Jammer voor de grutto’s en leeuweriken. Dat is ernstig. Ik kan wel beweren dat ik binnen diezelfde tien dagen de geelgors en heel wat gele kwikstaarten heb gezien tussen Oud Annerveen en Kiel-Windeweer. Maar ja, die leeuweriken. Vier keer blauwborsten staan op deze dagen tegenover twee veldleeuweriken. Een bij het Schildmeer en een op Schier in de Oosterkwelder.

Het zou heel jammer zijn als de blauwborstweelde een nog grotere leeuwerikenarmoede betekent, hoe mooi het blauwborstje ook is.